Από την Ισμήνη Χαρίλα

Νερό: βασικό συστατικό του ανθρωπίνου σώματος, αναζωογονητικό, αλλά και καταστροφικό, απαραίτητο για την ύπαρξη κάθε έμβιου όντος, κοινή συνιστώσα στη ζωή και στον θάνατο. Ένα χημικό στοιχείο που είχε έντονη παρουσία στα μυθιστορήματα του 19ου αιώνα και ορίζεται ως κοινός παρανομαστής στη συλλογή των δεκαοχτώ διηγημάτων της Ελένης Στελλάτου, με τίτλο «Το Κόκκινο και το Άσπρο» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πόλις.

Τα μη μακροσκελή κείμενα ομοιάζουν με συλλογιστική μετάφραση καθημερινών – ασήμαντων και απαρατήρητων από το πλήθος – ενσταντανέ που η ματιά του συγγραφέα εντοπίζει και προσπερνώντας το εμφανές, αναζητά το δυσθεώρητο ερμηνευτικό υπόστρωμα.

Ο αιώνιος κύκλος – που επισημαίνεται και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου – δηλώνει έντονα την παρουσία του σε κάθε αφήγημα. Όπως τα κύματα της θάλασσας, όλα κινούνται από την αρχή στο τέλος, από την παιδικότητα στην ενηλικίωση, από την αθωότητα στην ενοχή, από το υγιές στο νοσηρό.

Κυρίως όμως δίνεται η αίσθηση της επιστημονικής ανάλυσης που δεν φοβάται να αναδείξει την πραγματικότητα, όπως ακριβώς είναι.

Η δημιουργός του συγκεκριμένου πονήματος, η Ελένη Στελλάτου, μοιράστηκε κάποιες από τις σκέψεις της με το Writer’s Gang.

WG: Στα διηγήματά σας υπάρχει η αίσθηση της απώλειας και της αναζήτησης ξεχασμένων ονείρων ή επιθυμιών. Θεωρείτε ότι η απώλεια μπορεί να είναι λυτρωτική και εάν ναι, ποιες είναι οι προϋποθέσεις;

Ε.Σ. Μάλλον η απώλεια είναι κάτι που εξ ορισμού πονάει -αν έχει έναν άμεσα λυτρωτικό χαρακτήρα τότε πιθανότατα είναι απλά αποδέσμευση- και πονάει είτε τον άμεσα ενδιαφερόμενο είτε τους γύρω του, εκείνους δηλαδή που συχνά αντιλαμβάνονται με μεγαλύτερη καθαρότητα το τι ακριβώς συμβαίνει. Στο Κόκκινο και το Άσπρο οι ήρωες βιώνουν την απώλεια ως μια αναπόφευκτη πραγματικότητα, οπότε και δεν αντιδρούν, απλά την αποδέχονται. Η λύτρωση εάν τελικά έρθει, θα βρίσκεται πολύ πιο πέρα από την τελευταία σελίδα του βιβλίου.

WG: Στο διήγημα με τίτλο «Στη Βεράντα» ο αναγνώστης διαβάζει: « (…) αυτό το δειλινό του φθινοπώρου βαδίζουν όλοι με τα χέρια στις τσέπες ή με τα χέρια κάτω ή με τα χέρια σε τσάντες και όχι με τα χέρια σε χέρια».

Ποιο θεωρείτε ότι είναι το επίπεδο των ανθρώπινων σχέσεων στην εποχή που διανύουμε;

Ε.Σ. Στο συγκεκριμένο διήγημα ο ήρωας ζει την ρουτίνα του, περπατάει στο δρόμο του όπως κάθε απόγευμα, πιθανότατα ανάμεσα σε πολλούς άλλους που επιστρέφουν από την καθημερινή εργασία, η μέρα δεν έχει κάτι το ιδιαίτερο, δεν υπάρχει κάποιος λόγος γιορτής, αντίθετα για τον ίδιο όπως και για τους γύρω του η ζωή είναι ένα σύνολο από πράγματα που πρέπει να κάνει. Είναι μόνος και συνεχίζει να είναι μέχρι το τέλος του διηγήματος όπου σηκώνει τα μάτια και προσέχει μια ηλικιωμένη που χτενίζεται στο μπαλκόνι της. Τότε σχηματίζεται ένα δίπολο κι ανάμεσά τους μια μικρή, ηλεκτρική εκκένωση, όπως και σε άλλα διηγήματα του βιβλίου. Δεν ξέρω αν στην εποχή μας η μοναξιά των μεγάλων ή η βιασύνη μας είναι χειρότερες σε σχέση με το παρελθόν αλλά οι στιγμές κατά τις οποίες δύο άνθρωποι στέκονται αντικριστά και με κάποιο τρόπο συναντιούνται ή κατανοούν ο ένας τον άλλο, είναι κάτι που αξίζει.

WG: Πιστεύετε ότι στην παρούσα περίοδο που χαρακτηρίζεται από έντονες οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές, θρησκευτικές, ακόμη και πολεμικές συγκρούσεις, θα ήταν αιθεροβάμων κάποιος εάν προσδοκούσε ένα καλύτερο αύριο;

Ε.Σ. Η λέξη προσδοκία σημαίνει ότι περιμένω να έρθει κάτι απ’ έξω, έτσι δεν είναι; Καλύτερος κόσμος σημαίνει καλύτεροι άνθρωποι και καλύτερος άνθρωπος σημαίνει προσωπική δουλειά και φιλότιμο. Ίσως σε δύσκολους καιρούς να εμφανίζεται η ανάγκη να βυθιζόμαστε λίγο περισσότερο προς τα μέσα, προς τους εαυτούς μας, τα βιβλία, τους φίλους μας, ίσως όμως οι δυσκολίες και οι αγωνίες να μας εξουθενώνουν τόσο ώστε μερικές φορές να μην μπορούμε να κάνουμε αυτήν την καταβύθιση. Δεν ξέρω αν μπορούμε να περιμένουμε ένα καλύτερο αύριο, ελπίζω όμως ότι δεν θα κουραστούμε να προσπαθούμε για αυτό.

WG: Όταν άνοιξε το κουτί της Πανδώρας, έμεινε μέσα μόνο η ελπίδα. Το συγκεκριμένο συναίσθημα εντοπίζεται στα κείμενά σας. Ποιον ρόλο κατέχει στη δική σας σκέψη; Είστε ένας άνθρωπος που ελπίζει ή που βασίζεται αποκλειστικά στην ανάλυση των δεδομένων;

Ε.Σ. Στην καθημερινή εργασία η ρεαλιστική ματιά και καμιά φορά η αυστηρή λογική είναι απαραίτητες αλλά για την πιο συναισθηματική θεώρηση των πραγμάτων, για την ευχαρίστηση και τα όνειρα θα υπάρχει ευτυχώς πάντα η λογοτεχνία. Προσωπικά βρίσκομαι κάπου ανάμεσα και ανάλογα με τις περιστάσεις πλησιάζω περισσότερο το ένα ή το άλλο άκρο.

WG: Θα θέλατε να αναφερθείτε στα σχέδιά σας για το μέλλον;

Ε.Σ. Όταν σκέφτομαι το μέλλον σκέφτομαι βιβλία, αυτά που έχω διαβάσει και αυτά που θέλω να διαβάσω, εξάλλου ο μόνος τρόπος να φουσκώσει η όποια μικρή μαγιά υπάρχει τώρα κατά νου είναι να πέσουν επάνω της πολλά διαβάσματα και να μείνουν εκεί, σαν μια ζεστή κουβέρτα.

WG: Κυρία Στελλάτου, σας ευχαριστούμε πολύ και σας ευχόμαστε κάθε επιτυχία στη συγγραφική σας πορεία.