ΛΕΥΚΑΡΑ. ΚΥΠΡΟΣ. Ο θρύλος αναφέρει πως η περίπλοκη τεχνική στο κέντημα, που είναι γνωστό ως «λευκαρίτικο» ήταν τόσο υψηλής ποιότητας, που ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι (Leonardo Da Vinci), ο ίδιος, αγόρασε ένα τέτοιο ύφασμα όταν επισκέφτηκε την ορεινή περιοχή της Κύπρου στα τέλη του 15ου αιώνα και το χάρισε στον καθεδρικό του Μιλάνου, αναφέρει ο ανταποκριτής του «Associated Press», Μενέλαος Χατζηκωστής, σε άρθρο εμπλουτισμένο με φωτογραφίες του συναδέλφου του, Πέτρου Καρατζιά.

Το άρθρο, επισημαίνει ακόμη ότι ο ντόπιος έμπορος Δημοσθένης Ρουβής (Demosthenes Rouvis), υποστηρίζει ότι το μοτίβιο «ζιγκ-ζαγκ» που κοσμεί το ύφασμα επί του οποίου ο Ιησούς Χριστός και οι μαθητές του δειπνούν στο αριστούργημα του Ντα Βίντσι «The Last Supper» (Ο Μυστικός Δείπνος), μοιάζει με αυτό που συναντά κανείς στα λευκαρίτικο κεντήματα.

Η κ. Ευδοκία Σταυρή (αριστερά) και η κ. Μαργαρίτα Χαραλάμπους. (AP Photo/Petros Karadjias)

Η παράδοση αυτή κεντήματος, που μετρά αιώνες ζωής, είναι υπό απειλή καθώς επικρατούν πιο σύγχρονες τάσεις, με τους τουρίστες να αναζητούν πιο φτηνά αναμνηστικά δώρα και ντόπιους εργαζόμενους να αναζητούν τρόπους για να έχουν μία καλύτερη ζωή.

Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, η κατάσταση ήταν διαφορετική, με τους εμπόρους να ταξιδεύουν ανά τον Κόσμο για να πουλήσουν αυτά τα ακριβά κεντήματα.

Το λευκαρίτικο κέντημα είναι χειροποίητο κέντημα από τα Πάνω Λεύκαρα και τα Κάτω Λεύκαρα της Κύπρου, αναφέρει το Wikipedia.org. Τυπικά χαρακτηριστικά του είναι το αζούρ, τα γεμίσματα με ανεβατές βελονιές, μπορντούρες με βελονάκι, λευκά, καφέ, εκρού χρώματα και περίπλοκα γεωμετρικά μοτίβα. Το 2009, το λευκαρίτικο χειροποίητο κέντημα εντάχτηκε στη λίστα της UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists.

(AP Photo/Petros Karadjias)

Τα λευκαρίτικα είναι η εξέλιξη ενός παλαιότερου τύπου, που λεγόταν «ασπροπλούμι». Οι κυριότερες βελονιές των ασπροπλουμιών επιβιώνουν στο λευκαρίτικο. Νέες βελονιές και μοτίβα προστίθενται ανάλογα με την ικανότητα και τη δημιουργικότητα της κεντήτριας. Τα λευκαρίτικα σύντομα έφτασαν σε ένα ανώτερο επίπεδο ποιότητας, λόγω του ανταγωνισμού που υπήρχε ανάμεσα στις γυναίκες, αφού θεωρούνταν κεντρικό κομμάτι της προίκας τους.

Κάθε κοπέλα έπρεπε να έχει μια εκτεταμένη συλλογή έτοιμη για επίδειξη τη μέρα του γάμου της. Με αυτό τον τρόπο τα παραδοσιακά στοιχεία περνούσαν από μάνα σε κόρη. Πολλές γυναίκες ασκούσαν την κεντητική και σαν επάγγελμα. Οι γυναίκες κεντήτριες στα Λεύκαρα, οι «πλουμάρισσες», οργάνωναν την παραγωγή τους από το σπίτι. Οι «κεντητάρηδες», που ήταν άντρες από τα Λεύκαρα, ήταν έμποροι και ταξίδευαν σε όλη την Ευρώπη μέχρι τη Σκανδιναβία.

H τεχνική πέρασε από γενιά σε γενιά για περίπου 600 χρόνια και φέρεται να διδάχθηκε στην Κύπρο κατά την κατοχή του νησιού από τους Ενετούς.

(AP Photo/Petros Karadjias)

Ενα κέντημα αυτού του είδους, σε μέγεθος ώστε να καλύπτει ένα τραπέζι, μπορεί να χρειάζεται και έως δύο χρόνια για να ολοκληρωθεί. Ετσι η τιμή του διαμορφώνεται περί τα 4.000 ευρώ ($4.500). Οι τουρίστες, όλο και περισσότερο αναζητούν πιο φτηνές απομιμήσεις και η τέχνη αυτή πεθαίνει.

Η κ. Μαργαρίτα Χαραλάμπους, πρόεδρος της Ενωσης Κεντημάτων της Λεύκαρας, σημειώνει ότι όλο και λιγότερες ντόπιες γυναίκες μαθαίνουν την τέχνη, επειδή πλέον δεν έχει τόσο μεγάλη ζήτηση.

Σε μία προσπάθεια να παραμείνει ζωντανή η παράδοση αυτή, όσοι/ες κεντούν αναβαθμίζουν την παραδοσιακή όψη με διαφορετικές, πολύχρωμες κλωστές και χρησιμοποιούν τα κεντήματα για να στολίζουν τσάντες, προσελκύοντας νέα πελατεία.

Αλλά και πάλι, νέες κοπέλες από τα χωριά, αναζητούν αλλού εργασία. Το μέλλον ανησυχεί.

«Είμαι 56 ετών», λέει η κ. Χαραλάμπους. «Είναι η πιο νέα από αυτές τις γυναίκες που άρχισα να κεντάω. Σε 10-15 χρόνια, πιστεύω δεν θα υπάρχει κανείς να συνεχίσει την παράδοση δημιουργίας λευκαρίτικων».

(AP Photo/Petros Karadjias)
(AP Photo/Petros Karadjias)
(AP Photo/Petros Karadjias)
(AP Photo/Petros Karadjias)
(AP Photo/Petros Karadjias)
(AP Photo/Petros Karadjias)

Associated Press