Συνέντευξη στην Ισμήνη Χαρίλα

Η Μάρω Θεοδωράκη έχει μακρά παρουσία στον χώρο της Τέχνης, ως μουσικός και συγγραφέας.

Γεννημένη σε μια δημοσιογραφική και μουσική οικογένεια, μεγάλωσε εξάλλου, όπως αναφέρει η ίδια «αγκαλιά με ένα πιάνο και ένα βιβλίο».

M.W.G: Κυρία Θεοδωράκη, έχετε μια μακρά παρουσία στον χώρο της συγγραφής και έχουν ήδη εκδοθεί πενήντα τέσσερα βιβλία σας εκ των οποίων τα πενήντα απευθύνονται σε παιδιά. Με βάση την εμπειρία σας, ποια θεωρείτε ότι είναι τα κριτήρια επιλογής ενός βιβλίου α) από τους εκδότες, προτού ανοίξει ο δρόμος για το τυπογραφείο β) από τους αναγνώστες, όταν βλέπουν πλέον το βιβλίο στα ράφια των βιβλιοπωλείων;

Ταυτίζονται οι απόψεις των γονέων και των παιδιών στην επιλογή και αν όχι, πώς διαφοροποιούνται;

Μ.Θ: Ο εκδότης, όταν θα αποφασίσει να εκδώσει ένα παιδικό αφήγημα, σαν πρώτο κριτήριο έχει την πρωτότυπη ιστορία κι ένα θέμα που να μην είναι «πολυφορεμένο». Μια ιστορία που να αγγίζει το συναισθηματικό, αλλά και το γνωστικό πεδίο των μικρών αναγνωστών. Η παραγωγή των παιδικών βιβλίων στην Ελλάδα είναι πια πολύ μεγάλη. Υπάρχουν αμέτρητες επιλογές καλής αισθητικής για όλες τις ηλικίες. Άρα αυτό σημαίνει ανταγωνισμό και στην ποιότητα. Το σίγουρο είναι ότι ο εκδότης θέλει το βιβλίο να είναι ποιοτικό, αλλά και εμπορικό ταυτόχρονα.

Ο γονιός σαν κριτήριο επιλέγει το περιεχόμενο του βιβλίου να συμβάλλει στη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού, στη συναισθηματική, αλλά και στην ψυχαγωγική του διέγερση. Υπάρχει και μια μερίδα γονιών που γνωρίζει ότι το βιβλίο παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Το ευχάριστο σήμερα είναι ότι στην αγορά κυκλοφορούν βιβλία με εξαιρετικό περιεχόμενο.

M.W.G: Έχετε σπουδάσει μουσική και διδάσκετε φωνητική και υποκριτικό τραγούδι, ενώ παράλληλα έχετε συμμετάσχει σε θεατρικές παραστάσεις και έχετε γράψει μουσική για κινηματογραφικές ταινίες.

Εκτός από τη μουσική που είναι ο βασικός πυρήνας, υπάρχουν κοινά στοιχεία ανάμεσα στο πρώτο κομμάτι που αφορά τη διδασκαλία και το δεύτερο που ενέχει τη δημιουργία;

Μ.Θ: Μουσική – Συγγραφή και Διδασκαλία βρίσκονται σε μια απόλυτη ισορροπία στη ζωή μου. Είναι κάτι που ήρθε εντελώς φυσικά και ομαλά σαν να ήταν προδιαγεγραμμένο. Τα μουσικά μου βήματα καθορίστηκαν πολύ νωρίς από την προσχολική μου ηλικία. Πάντα με θυμάμαι αγκαλιά με ένα πιάνο. Όπως και πάντα με θυμάμαι αγκαλιά με ένα βιβλίο. Με τη διδασκαλία πορεύομαι καθημερινά αφού έχω την χαρά να διδάσκω φωνητική στη Δραματική σχολή και στα φωνητικά εργαστήρια. Αυτό σημαίνει ότι αφιερώνω πολύ χρόνο. Γιατί και η διδασκαλία είναι δημιουργία. Όπως και η συγγραφή.

M.W.G: Ένα από τα βιβλία σας είναι η «Βάρκα στον γιαλό» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μίνωας, απευθύνεται σε παιδιά του Δημοτικού και αναφέρεται στην παιδική ηλικία ενός από τους σημαντικότερους συνθέτες των τελευταίων δεκαετιών με διεθνή αναγνώριση, τον Μίκη Θεοδωράκη, που είναι και θείος σας.

Θα θέλατε να μας μιλήσετε για την πορεία συγγραφής του συγκεκριμένου βιβλίου και ποιο είναι το μήνυμα που μεταφέρει το βιβλίο στους μικρούς αναγνώστες; 

Μ.Θ: Ήθελα πάντα να γράψω κάτι για τον θείο μου, τον Μίκη. Επειδή υπάρχουν πολλά βιβλία που αναφέρονται στην ενήλικη ζωή του και τη δράση του, ήθελα να αγγίξω ένα πιο ευαίσθητο κομμάτι. Αυτό της παιδικής του ηλικίας. Το γυρόφερνα για χρόνια στο μυαλό μου, ώσπου η έμπνευση μου χτύπησε την πόρτα κι έτσι γεννήθηκε το «Βάρκα στον γιαλό». Η βάρκα μου αναφέρεται στα παιδικά χρόνια του μικρού Μιχαλάκη καταγράφοντας στιγμές από την αγκαλιά της οικογένειας, τις προσωπικές ανησυχίες του μικρού πρωταγωνιστή, αλλά και μιας διαφορετικής Ελλάδας που έχουμε ξεχάσει. Η πορεία του βιβλίου καθορίστηκε από τις προσωπικές αφηγήσεις του θείου μου και του πατέρα μου τις οποίες επεξεργάστηκα με τη μυθοπλασία. Μέσα από την ιστορία ο μικρός αναγνώστης μοιράζεται την αγωνία και το πείσμα ενός παιδιού που θέλει να γίνει μουσικός μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Παράλληλα περνάει αξίες και έννοιες, όπως είναι η ελευθερία .

M.W.G: Πριν από λίγες ημέρες ξεκίνησε μια νέα σας δράση, ένα εργαστήρι δημιουργικής γραφής για παραμύθι. Θα θέλατε να αναφερθείτε σε αυτό;

Μ.Θ: Μέσα στον εγκλεισμό θεωρώ πως πρέπει να είμαστε ακόμα περισσότερο δημιουργικοί. Με την προτροπή της σκηνοθέτιδας και ηθοποιού Ελένης Οδυσσέως – η οποία και έχει ένα από τα πιο γνωστά θεατρικά εργαστήρια στην Κύπρο – ξεκινήσαμε ήδη το Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής στο παιδικό βιβλίο. Σε αυτό το Εργαστήριο θα γράψουμε, θα σβήσουμε, θα αφουγκραστούμε, θα αφυπνιστούμε και θα τολμήσουμε. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που μέχρι τώρα δεν τολμούσαν να εκφράσουν τις σκέψεις και τις ιδέες τους. Κι όμως με ένα χαρτί και ένα μολύβι γίνονται θαύματα! Εγώ απλά τους προσκαλώ σε αυτό το θαύμα.

M.W.G: Έχετε καταφέρει να συνδυάσετε τη μουσική και τη συγγραφή, τόσο από την πλευρά της διδασκαλίας, όσο και από το κομμάτι της δημιουργίας. Αν κάποιος σας ζητούσε να επιλέξετε ανάμεσά τους, θα μπορούσατε να το κάνετε; 

Μ.Θ: Δεν μου είναι εύκολο να αποχωριστώ κάποια από τις δράσεις μου. Γιατί πολύ απλά όλες αυτές οι δράσεις είναι η καθημερινότητά μου. Είμαι εγώ. Άρα είναι σαν να ξεριζώνω ένα κομμάτι της ψυχής μου. Η δημιουργία, όπως και να έχει είναι το ζητούμενό μου.

M.W.G: Ποια είναι η συμβουλή σας προς τους νέους ανθρώπους που θέλουν να αφοσιωθούν στην καλλιτεχνική έκφραση;

Μ.Θ: Να μην φοβούνται και να τολμούν! Η τέχνη έχει μια γοητεία που δεν τη συναντάς αλλού. Κι όσο είμαστε κοντά της τόσο μας τροφοδοτεί πνευματικά και ψυχικά. Μέσα από την τέχνη έχουμε την ευκαιρία να εκφραστούμε και ατομικά, αλλά και συλλογικά. Να ανακαλύψουμε νέες δεξιότητες, αλλά και να θεραπεύσουμε ψυχικά τραύματα. Η τέχνη είναι δώρο!

M.W.G: Στην εποχή μας γίνεται λόγος για τη σημασία της Δικτύωσης στην προώθηση της Τέχνης, η οποία δεν επιζητά απαραίτητα πάντοτε την ποιότητα και ενδέχεται να δίνει βάρος στο «φαίνεσθαι» και όχι το «είναι».

Ποια είναι η δική σας στάση απέναντι στη συγκεκριμένη τακτική; Πιστεύετε ότι είναι ένα παροδικό φαινόμενο ή θα επιφέρει αρνητικές συνέπειες;

Μ.Θ: Εύχομαι να είναι παροδικό φαινόμενο. Γνωρίζω πόσο σημαντική είναι η τεχνολογία και πόσο συχνά το διαδίκτυο μας «λύνει» τα χέρια. Όμως η μεταφορά της τέχνης μόνο μέσα από το διαδίκτυο κι όχι με την δια ζώσης επικοινωνία εγκυμονεί κινδύνους. Το ίντερνετ δεν συμπεριφέρεται το ίδιο σε κάθε μορφή τέχνης. Μια συναυλία ή μια θεατρική παράσταση χάνει τη δυναμική της, αποδυναμώνεται. Κατά συνέπεια και η ανθρώπινη δραστηριότητα αποδυναμώνεται κι αυτό είναι ό,τι χειρότερο.

M.W.G: Θα θέλατε να αναφερθείτε στα όνειρά σας για το μέλλον και ποιοι είναι οι επόμενοι στόχοι σας;

Μ.Θ: Τα οράματα ευτυχώς δεν σταματούν. Μια επιθυμία μου είναι να ξαναβρεθώ το συντομότερο μέσα την τάξη με τους μαθητές μου. Η συμπόρευση είναι σημαντική και μέσα στην καραντίνα μου λείπει. Τα όνειρα και τα οράματα αφορούν τη συγγραφική και μουσική μου δράση. Με αγωνία αναμένω το νέο μου βιβλίο «Παππού, σ’ αγαπώ» που πρόκειται να κυκλοφορήσει τον Ιανουάριο του 2021. Με την ίδια αγωνία γράφω και κάτι καινούργιο, ενώ ετοιμάζω μια συνεργασία έκπληξη για το 2022.

M.W.G: Βρισκόμαστε λίγο πριν την έλευση μιας νέας χρονιάς για την οποία περισσότερο από ποτέ, κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, η Ανθρωπότητα τρέφει μεγάλες προσδοκίες. Ποια είναι η δική σας ευχή και τι κρατάτε από τη χρονιά που φεύγει;

Μ.Θ: Η χρονιά που φεύγει άφησε μεγάλες πληγές και πόνους. Ήταν όμως και μια χρονιά που μας έδωσε την ευκαιρία να ανασυγκροτηθούμε και να αναπροσδιορίσουμε γεγονότα, σκέψεις και σχέσεις. Η νέα χρονιά εύχομαι να μας βρει πιο γενναιόδωρους και πιο αληθινούς. Ας είναι το ξεκίνημα μιας δημιουργικής χρονιάς για όλους!

M.W.G: Σας ευχαριστούμε πολύ και σας ευχόμαστε Καλές Γιορτές με υγεία, ευτυχία και πολλές ακόμα δημιουργίες.

Μ.Θ: Κι εγώ σας ευχαριστώ,

Θερμές ευχές για υγεία και ευημερία,

Μάρω Θεοδωράκη