@γράφει η Άννα Μουσογιάννη

Το νέο βιβλίο του συγγραφέα Σπύρου Πετρουλάκη με τίτλο “Κατά Ιωάννη” από τις Εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ κυκλοφορεί και “οπλοφορεί” στοχεύοντας στην καρδιά και το μυαλό μας.

Η αλήθεια είναι ότι έχω διαβάσει εδώ και καιρό το βιβλίο αυτό αλλά ήταν τόσο έντονα και αντικρουόμενα τα συναισθήματα που ήταν πολύ δύσκολο να γίνουν λέξεις και θεωρώ ότι το ίδιο θα συμβεί στους περισσότερους που θα το διαβάσουν…

Μια μέρα “σκοτεινή” αρχές του 20ου αιώνα γεννήθηκε ο Ιωάννης. Είχε άστρο λαμπερό αλλά δεν έμελλε να φωτίσει. Φρόντισε η ίδια του η μητέρα να το σκοτεινιάσει όχι όμως να το σβήσει. ” Κοψ’ του το ” είπε αποφασιστικά η Τριανταφυλλένια δείχνοντας το ατροφικό χέρι του μωρού. Το κλάμα του μωρού ξεπηδάει από τις σελίδες του βιβλίου, το τελευταίο ίσως ηχηρό κλάμα του εν ζωή, προτού γίνει βουβό και αυτό έπειτα με τη βοήθεια της Φλωρεντίνης μετουσιωθεί σε τέχνη… “Είσαι ζωγράφος; Είμαι. Πρώτη φορά ένιωθε τέτοια αυτοπεποίθηση. μια ασύλληπτη δύναμη τον είχε πιάσει από το χέρι και τον οδηγούσε σε μια διαφορετική διάσταση, σε αντίθετα μονοπάτια από εκείνα που είχε συνηθίσει”…

Το πεπρωμένο ήταν εκεί, σκληρό και άτεγκτο και δε γινόταν να το αποφύγει…

Ο συγγραφέας μας μεταφέρει στα Χανιά του 1900 και ταυτόχρονα στα Χανιά του σήμερα. Δύο παράλληλες ζωές, το παρελθόν και το παρόν, ο Ιωάννης και ο Σταύρος, το χθες και το σήμερα. Χανιά και Σμύρνη και ανάμεσα τους ένα μυστικό. Ένα μυστικό που έμελλε να παραμείνει κρυμμένο στα σκοτάδια της λήθης μέχρι να βγει το φως. Ένα αόρατο νήμα συνέδεε τον Ιωάννη και τον Σταύρο. Όταν ο άνθρωπος προχωράει στην άγνοια οι μοίρες πλέκουν το ριζικό του. Ένα καλά κρυμμένο μυστικό ήλθε η ΄ώρα να βγει στο φως και έλαχε στο Σταύρο να το κάνει αυτό.

Ο Σπύρος Πετρουλάκης σκιαγραφεί ήρωες του χθες και του σήμερα με τέτοια λεπτομέρεια που τους καθιστά αληθοφανείς. Δε δικαιολογεί τις πράξεις τους, δε δίνει εξηγήσεις. Αφήνει τους ήρωες του στη κρίση του αναγνώστη. Ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου είναι ο Ιωάννης. Μπορεί να του λείπει το ένα χέρι όμως το μεγαλείο της ψυχής του μπορεί να υπερκεράσει κάθε ατέλεια. Ο Ιωάννης της καρδιάς μας. Ο Ιωάννης που η ψυχή του είναι ατόφιο χρυσάφι και κανένα σκοτάδι δεν κατάφερε να αμαυρώσει τη λάμψη της. Ο Ιωάννης που παρόλες τις αντίξοες συνθήκες κέρδισε με το πινέλο του την εκτίμηση και το θαυμασμό μας.

Και ο Έρωτας, αχ αυτός ο έρωτας. Στα κεχριμπαρένια μάτια της δικής του Μαργαρίτας βρήκε ό,τι ζητούσε. Τη στοργή και την αγάπη που λαχταρούσε. Μέσα από αυτήν αναγεννήθηκε. Τι κι αν υπήρχε ένα χάσμα ανάμεσα τους. Εκείνοι βρήκαν γέφυρα να φτάσει ο ένας στον άλλο. Ο έρωτας αυτός ο μοναδικός “Σαν το γλυκό του κουταλιού μοιάζει έρωτας. Το λίγο δεν αρκεί μα σαν φας πολύ λιγώνεσαι.

Ο Σπύρος Πετρουλάκης με την πένα του αγγίζει τις πιο ευαίσθητες χορδές μας. Η ψυχή αναδεύεται και ξεπερνάει την ανθρώπινη υπόσταση και μορφή. Όταν ο πόνος, η εγκατάλειψη, η οργή, η απώλεια μετουσιώνονται σε τέχνη. Όταν ο καλλιτέχνης δημιουργεί με τη δύναμη της ψυχής του. Με το ίδιο του το αίμα. Για να μείνει αναλλοίωτο στο χρόνο πέρα από κάθε ασχήμια. Διότι οι ζωγραφιές του Ιωάννη αυτό μαρτυρούν: Ό,τι και να ε΄χει συμβεί ο χρόνος σβήνει τον πόνο και αφήνει ατόφια τη γνήσια ομορφιά. Η προσωπικότητα του Ιωάννη είναι τόσο έντονη που όλους τους άλλους ήρωες τους καθιστά κομπάρσους. Το μεγαλείο μιας όμορφης ψυχής.

Πένα αιχμηρή. Γραφή που ζωντανεύει τις λέξεις. Γλώσσα απλή, λιτή, που τη στολίζει η ντοπιολαλιά, βάζοντάς έτσι τον αναγνώστη μέσα στο χρόνο, τον τόπο και το χώρο ανάμεσα στους ήρωες. Οι λεπτομερείς περιγραφές των Χανίων του χθες και του σήμερα ταξιδεύουν τον αναγνώστη στην πόλη των Χανίων. Περπατάει στα σοκάκια της Παλιάς Πόλης. Θεατής της ζωής του χθες και του σήμερα. Περπατάει στα πολυπολιτισμικά Χανιά του 1900. Ακούει τις φωνές των κατοίκων. Βιώνει τη συνύπαρξη αλλόθρησκων. Οι ισορροπίες είναι λεπτές και η ανατροπή σε ένα καζάνι που βράζει δεν θα αργήσει να φανεί.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο συγγραφέας ΄θίγει και μια ματιά που δε συναντάται συχνά στην ελληνική λογοτεχνία, Αυτή των Τουρκοκρητικών που βίωσαν και οι ίδιοι τον ξεριζωμό αφού πατρίδα τους ήταν η Κρήτη. Ξένοι στον τόπο τους, ξένοι και στην πατρίδα που τους είπαν ότι ανήκουν.

Στο μυθιστόρημα αυτό βλέπουμε τις λεπτές ισορροπίες που διέπουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Τις διαφορε΄ς που μπορεί να γίνουν χάσμα ή διαφορετικά κομμάτια του παζλ που όταν ενωθούν φτιάχνουν μια ενιαία εικόνα. Την ομορφιά της ψυχής. Το μεγαλείο του έρωτα. Επίσης θίγει ένα λεπτό αλλά δυστυχώς αληθινό θέμα: τις σχέσεις μάνας παιδιού όταν η πρώτη είναι σκληρή χωρίς συναισθήματα. Η ζωή σαν το νόμισμα, έχει δύο όψεις και ο Σπύρος Πετρουλάκης δε διστάζει, στα βιβλία του να περιγράψει και αυτή τη σκοτεινή και άτεγκτή πλευρά της. Διότι δεν είναι όλα ρόδινα και δε χωρούν όλα εξήγηση. Όσο υπάρχει το καλό υπάρχει και το κακό.

Με την κλιμάκωση μιας αρχαίας τραγωδίας η κορύφωση έρχεται προς το τέλος και η εξιλέωση είναι διττής σημασίας. Τελικά το τι μπορεί να σημαίνει αυτό είναι καθαρά υποκειμενικό και το τέλος ενός βιβλίου μπορεί να είναι ανατρεπτικό και όχι πάντα αυτό που περιμένουμε και επιθυμούμε αλλά εξίσου δυνατό!

Καλή σας ανάγνωση….

Τ’ άκουσες, Αρετούσα μου, τα θλιβερά μαντάτα;
Ο Kύρης σου μ’ εξόρισε εις την ξενιτιάς τη στράτα;
Tέσσερεις μέρες μοναχάς μου ‘δωκε ν’ ανιμένω,
Ύστερα να ξενιτευτώ, πολύ μακριά να πηαίνω
Kαι πώς θα σ’ αποχωριστώ, και πώς θα σου μακρύνω,
Και πώς θα ζήσω δίχως σου το χωρισμόν εκείνο

Κι αν τα μάτια σου δεν κλαίνε
έχουν τρόπο και μου λένε
Για τον πόνο που πονούν
Μ’ ένα βλέμμα λυπημένο
πρωινό συννεφιασμένο
Για την άνοιξη ρωτούν…Με κοιτάζουν μου γελούνε και απορούνε
Αχ τα μάτια σου
για τα όνειρα που κάναμε ρωτούνε
Αχ τα μάτια σου

Ο συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης σε ερώτηση για το πόσο χρόνο του πήρε να συλλέξει όλο αυτές τις πληροφορίες δημιουργώντας έτσι ζωντανές εικόνες στο μυαλό του αναγνώστη ανέφερε: “Έκανα πολλή μελέτη όπως συνηθίζω σε όλα μου τα βιβλία  ούτως ώστε να έχω συλλέξει όλες τις πληροφορίες και να τις έχω έτοιμες κατά τη διάρκεια της συγγραφής αλλά αυτό έγινε και κατά τη διάρκεια της συγγραφής δηλαδή κάποια στοιχεία που μου έλειπαν τα αναζήτησα είτε μέσα από τα βιβλία είτε σε διάφορα site που γράφουν  για την Παλιά Πόλη των Χανίων αλλά ακόμα και από τη μνήμη μου όπου ανέσυρα τις πληροφορίες που είχα μαζέψει από διάφορες αφηγήσεις. Δεν μπορώ να πω πόσο χρόνο ακριβώς αλλά σίγουρα εκτός από αυτά που έμαθα από τα διάφορα είναι και αυτά που έχω ζήσει και έχω μάθει από τόπους που έζησα”.

Ενώ σε ερώτηση αν το βιβλίο “Κατά Ιωάννη” μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για κάποιον άνθρωπο ούτως ώστε να προσπαθήσει για το καλύτερο απάντησε: Αν μέσα από τα βιβλία μου έστω ένας άνθρωπος ενήλικας ή παιδί τα καταφέρει, να δει διαφορετικά κάποια πράγματα θα ήμουν ευτυχισμένος ειλικρινά. Χωρίς να ήταν αυτός ο στόχος μου.

Εγώ θα ήθελα να του ευχηθώ κάθε επιτυχία και να έχει τη δύναμη και την έμπνευση να μας συναρπάζει με την πένα του…