Γράφει η Άννα Μουσογιάννη

Το νέο μυθιστόρημα του Σπύρου Πετρουλάκη με τίτλο «Αυγή, το θαμμένο τετράδιο» που πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ σε επιμέλεια Χριστίνας Τούτουνα και σχεδιασμό εξωφύλλου Ιάκωβου Ψαρίδη ήλθε για να μας συνεπάρει και να μας μεταφέρει σε μια άλλη εποχή.

“Ημέρες εξορίας, Παλαιό Τρίκερι Μαγνησίας, Μάης του 1950” Έγραψε με καθαρά γράμματα. Αυτό το φυλαχτό της, λοιπόν, έμελλε να κρατήσει καλά τις ευχές της, ώστε να τις εκπληρώσει ένα κορίτσι μετά από εβδομήντα και πλέον χρόνια.

Το βιβλίο, μας διηγείται την ιστορία της Αυγής ή Αικατερίνης, όπως είναι το πραγματικό της όνομα, στην περίοδο του εμφυλίου. Αφού μας παρουσιάσει την ηρωίδα, συνοπτικά, στην παιδική της ηλικία έπειτα εξιστορεί τη ζωή της στα βουνά και τον εγκλεισμό της στο Παλαιό Τρίκερι ως τόπο εξορίας. Η ίδια ξεκίνησε να γράφει σε ένα ημερολόγιο την καθημερινότητα της για να μη χάσει τα λογικά της. Το ημερολόγιο αυτό έμελλε να το ανακαλύψει σε μια κουφάλα δέντρου η έφηβη Αναστασία, η οποία και έβγαλε στο φως την ιστορία της. Από εκείνη τη στιγμή άρχισε να ξεμπλέκεται ένα γαϊτανάκι καταστάσεων που αφορούν τόσο το παρελθόν όσο και το παρόν. Πόσο αλληλένδετα μπορεί να είναι αυτά τα δύο; Αυτό θα αποκαλυφθεί δια μέσου της αφήγησης.

Οι συνεχόμενες χρονικές εναλλαγές σκορπίζουν ένα πέπλο μυστηρίου, κρατάνε αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη καθώς δημιουργούν ένα κυματισμό έντονων συναισθημάτων. Το παρόν και το παρελθόν ενώνονται και βάζουν τον αναγνώστη στο διάδρομο της αναγνωστικής απογείωσης.

Ο συγγραφέας, ως παντογνώστης αφηγητής, διαπερνάει την επιφάνεια, ξεσκίζει την ανθρώπινη σάρκα και πηγαίνει στα μύχια της ψυχής του κάθε ήρωα. Σκέψεις, φοβίες, συναισθήματα, όλα ξεδιπλώνονται σε μια αφήγηση που η γλαφυρότητα της τοποθετεί τον αναγνώστη στο χώρο και το χρόνο των γεγονότων. Η μυρωδιά από τον ιδρώτα, το χώμα και την αγωνία είναι διάχυτη παντού. Αγωνιούμε μαζί με και για την Αυγή. Θα καταφέρει άραγε να γλιτώσει από τις αντίξοες συνθήκες στον τόπο εξορίας της; Θα υπογράψει το εισιτήριο για την ελευθερία ή θα παραμείνει πιστή στην ιδεολογία της;

Τι παράξενο πλάσμα που είναι ο άνθρωπος! Αξίζει ένα σμίξιμο των χειλιών για να αλλάξει μεμιάς ο κόσμος στα μάτια του.

Ο συγγραφέας καθ’ όλη τη διάρκεια της αφήγησης διατηρεί μια ουδετερότητα ως προς τα γεγονότα επιτυγχάνοντας έτσι να κάνει μια  αποδομημένη εξιστόρηση των γεγονότων χωρίς κριτική. Σκιαγραφεί ήρωες με κάθε λεπτομέρεια που τους κάνει να φαίνονται αληθοφανείς. Οι ίδιες οι πράξεις είναι αυτές που χαρακτηρίζουν τους ήρωες του. Εμμένει στον εσωτερικό κόσμο των ηρώων του αποφεύγοντας λεπτομερείς εξωτερικές περιγραφές. Η αίσθηση είναι αυτή που ζωγραφίζει τη φιγούρα στο μυαλό μας και παραδίδει τους ήρωες του στην κρίση των αναγνωστών.

Η Αυγή είναι ένα ψυχογράφημα ανθρωπίνων σχέσεων σε καιρούς δύσκολους και διχασμένους. Ο πόλεμος αλλοιώνει την προσωπικότητα του ανθρώπου και τον μετατρέπει σε κάτι ειδεχθές. Ωστόσο, οι δυνατές και ανώτερες ψυχές παραμένουν αναλλοίωτες σε κάθε πτυχή της ζωής. Η αυθεντικότητα δεν εκμαυλίζεται.

Η ιστορία βασίζεται πάνω σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα τα οποία ο συγγραφέας κατέγραψε μετά από ενδελεχή έρευνα, ενώ γίνεται και αναφορά σε πραγματικά ονόματα όπως αυτό του γνωστού γιατρού της εποχής του Γιώργου Καραμάνη, ο οποίος ίδρυσε το πρώτο σανατόριο στην Ελλάδα και τον έρωτα της συζύγου του Άννας με τον Άγγελο Σικελιανό. Όλα αυτά εντέχνως ανέμιξε με τη φαντασία και δημιούργησε ένα ενιαίο συμπαγές κείμενο όπου η μυθοπλασία σπάει το φράγμα της πραγματικότητας και έτσι δημιουργείται δια μέσου της ανοικείωσης μια αληθινή ιστορία στο μυαλό του αναγνώστη.

Μέσα σε όλα αυτά ο συγγραφέας μας μιλάει για την πραγματική φιλία, το πώς οι αντίξοες συνθήκες δημιουργούν οξύμωρες καταστάσεις καθώς χωρίζει και παράλληλα ενώνει τους ανθρώπους. Μας μιλάει για τον πραγματικό έρωτα ως κάτι ανώτερο ο οποίος καθορίζεται από τις λεπτομέρειες και τη διάρκεια. Για την ανθρώπινη θέληση και αντοχή όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Για την αξιοπρέπεια και το πλήρωμα του χρόνου, Το πώς μια αφορμή και μια εξομολόγηση σπάνε το διαχωριστικό φράγμα απόστασης ανάμεσα σε έναν πατέρα και μια κόρη και έρχονται κοντά. Η αλήθεια αποζητά κατανόηση, ενσυναίσθηση και ανοιχτά μυαλά! Οι τραυματικές εμπειρίες μπορούν να ξεπεραστούν με δουλειά και επίγνωση και να μείνουν μόνο υπολείμματα ανάμνησης χωρίς όμως να επηρεάζουν το παρόν μας,

Η Αυγή, ο Αιμίλιος, ο Ξενοφώντας, ο Θεογιάννης, η Μαρία, ο Ηλίας, η Αναστασία και μια σειρά ηρώων, ο καθένας έχοντας το ρόλο του στην ιστορία μας παρασύρουν σε ένα συναισθηματικό παραλήρημα. Συμπάσχουμε και θυμώνουμε ταυτόχρονα, Ο πόλεμος κατακερματίζει και μεταμορφώνει την ανθρώπινη υπόσταση.

Η “Αυγή” είναι ένα μυθιστόρημα. Η “Αυγή” είναι η άλλη όψη του νομίσματος. Η “Αυγή” ρίχνει φως σε σκοτεινές εποχές του παρελθόντος. Η “Αυγή” αξίζει να διαβαστεί και να αγαπηθεί διότι η “Αυγή” είναι όλες οι γυναίκες εκείνες που ζουν ανάμεσα μας και βιώνουν τη δική τους φυλακή στο δικό τους Παλαιό Τρίκερι. Ο χρόνος περνάει, όλα αλλάζουν και όλα τα ίδια μένουν στην ουσία, μας ξεγελάει μόνο η μορφή τους.

Καλή ανάγνωση.