ΟΥΛΤΡΑΜΑΡΙΝ

Το πρώτο μυθιστόρημα του Malcolm Lowry είναι η ιστορία του παρθενικού ταξιδιού του Ντέινα Χίλιοτ, που σε ηλικία δεκαεννέα χρονών μπαρκάρει στο Οιδίπους Τύραννος με προορισμό τη Βομβάη και τη Σιγκαπούρη.

Ως πρωτόβγαλτος ναύτης, ο νεαρός θα χρειαστεί να παλέψει κόντρα στις ίδιες του τις αξίες, ώστε να κερδίσει την αναγνώριση και τον σεβασμό των υπόλοιπων μελών του πληρώματος. Έτσι, προσπαθεί να ακολουθήσει το παράδειγμά τους περιφερόμενος στα μπαρ και στα μπουρδέλα των λιμανιών, παραμένοντας όμως ταυτόχρονα πιστός στην Τζάνετ, τον πρώτο του έρωτα, που άφησε πίσω στην Αγγλία. Μέσα από την αφήγηση του ίδιου του Ντέινα, η οποία εναλλάσσεται με τη χυδαία και ζωηρή γλώσσα των ναυτικών, παρακολουθούμε τη μύηση του αγοριού στην παρέα των μπαρουτοκαπνισμένων αντρών.

«Καμιά θλίψη δεν είναι τόσο μεγάλη όσο αυτή που περνάει και σβήνει».

Ο Malcolm Lowry (Μάλκολμ Λόουρι) γεννήθηκε το 1909 στη βορειοδυτική Αγγλία. Tη δεκαετία του ’30 έζησε στο Λονδίνο, στη Νέα Υόρκη, στο Μεξικό και στο Λος Άντζελες πριν καταλήξει στη Βρετανική Κολομβία του Καναδά το 1939. Δημοσίευσε μονάχα δύο μυθιστορήματα όσο ζούσε: το Ουλτραμαρίν (1933) και το Κάτω από το ηφαίστειο (1947). Ωστόσο άφησε πολλά χειρόγραφα, μερικά από τα οποία εκδόθηκαν μετά τον θάνατό του το 1957 σε επιμέλεια της συζύγου του. Το αριστούργημά του Κάτω από το ηφαίστειο είναι ένα από τα τελευταία σπουδαία μοντερνιστικά μυθιστορήματα.

ΟΡΚΙΣΜΕΝΗ

Το μυθιστόρημα παρασύρει τον αναγνώστη στο αμείλικτο Κανούν, που εξακολουθεί να βασιλεύει σε απομονωμένες περιοχές των Βαλκανίων. Σύμφωνα με αυτό, οι γυναίκες γίνονται ορκισμένες παρθένες και μεταμορφώνονται σε άντρες, κόβοντας τα μαλλιά τους, φορώντας αντρικά ρούχα και αποκτώντας τις ελευθερίες των αντρών. Οι αιματηρές βεντέτες ανάμεσα στις οικογένειες είναι καθημερινές, ο έρωτας ισούται με θάνατο, ενώ η γυναίκα αξίζει όσο είκοσι βόδια. Τίποτα παραπάνω.

Η Μπεκιά είναι ένα κορίτσι που θέλει απεγνωσμένα να γίνει ο γιος του πατέρα της, ο οποίος ήθελε να έχει αγόρι για παιδί. Μέχρι πού μπορείς να φτάσεις ώστε να μεταμορφωθείς σε γιο; Είναι αμαρτία ν’ αποφύγεις τον θάνατο; Είναι λάθος να δοθείς εξ ολοκλήρου στο πάθος με τίμημα τη ζωή ενός άλλου ανθρώπου; Αυτή είναι η ιστορία για τον άνθρωπο, πέρα από το φύλο, πέρα από τις λέξεις «γιος» και «κόρη», «άντρας» και «γυναίκα», για τον άνθρωπο που συγκέντρωσε στα 21 γραμμάρια της ψυχής του την οργή και το έλεος του Θεού.

Στο βραβευμένο μυθιστόρημά τηςη Βουλγάρα συγγραφέας και ηθοποιός Rene Karabash (ψευδώνυμο της Ιρένα Ιβάνοβα) φωτίζει τη σκληρή πραγματικότητα των πατριαρχικών κοινωνιών στα Βαλκάνια αξιοποιώντας τις αφηγηματικές φόρμες της τοπικής κουλτούρας. Με αφήγηση που κινείται ανάμεσα στη θηλυκότητα και την αρρενωπότητα, η συγγραφέας αποδομεί βαθιά ριζωμένες κοινωνικές αντιλήψεις για το φύλο, ενώ θίγει διαχρονικά και επίκαιρα ζητήματα.

Ορκισμένη – ορκισμένη παρθένα, γυναίκα, η οποία δίνει όρκο παρθενίας σύμφωνα με το Κανούν του Λεκ Ντουκαγκίνι και αρχίζει να ζει σαν άντρας και κεφαλή της οικογένειας, σε πατριαρχικές κοινωνίες σε Βόρεια Αλβανία, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία, Μαυροβούνιο, Κροατία, Βοσνία. Αυτή είναι μια θεσμικά αποδεκτή αλλαγή φύλου, μέσω όρκου, που έχει ως αποτέλεσμα η γυναίκα να αποκτά τα δικαιώματα ενός άντρα, τα οποία στερούνται οι γυναίκες στα μέρη εκείνα. Βεντέτες αίματος χαρακτηρίζουν τα μέρη στα οποία κυριαρχεί το Κανούν. Έως τις μέρες μας έχουν απομείνει λίγες ορκισμένες παρθένες, καθώς οι κοινότητες όπου ζουν ερημώνουν. Όλο αυτό δεν συμβαίνει παρά 537 χλμ. μακριά απ’ τη Βουλγαρία. Αυτό δεν είναι μύθος, ούτε παραμύθι. Είναι ανθρώπινη ιστορία.

Η Rene Karabash (Ρενέ Καραμπάς, ψευδώνυμο της Ιρένα Ιβάνοβα, γεν. 1989) γράφει για το θέατρο και τον κινηματογράφο και είναι ηθοποιός. Για τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στην ταινία Δίχως Θεό (2016) βραβεύτηκε σε ευρωπαϊκά φεστιβάλ (Λοκάρνο, Στοκχόλμη κ.ά.). Ποιήματά της έχουν συμπεριληφθεί σε διάφορες ανθολογίες ανά τον κόσμο, ενώ έχει ιδρύσει μια ακαδημία δημιουργικής γραφής με καθηγητές μερικούς από τους πιο επιφανείς συγγραφείς στη Βουλγαρία. Η Ορκισμένη τιμήθηκε με το βραβείο Ελίας Κανέτι, το σημαντικότερο λογοτεχνικό βραβείο της Βουλγαρίας, ενώ ετοιμάζεται και η κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου.