Από την Ισμήνη Χαρίλα
«Υπήρχε όμως και αυτό το άλλο πιθανό αστυνομικό μυθιστόρημα, με χαρακτήρα κοινωνικό και με λογοτεχνική ποιότητα (…). Και αυτό το είδος αστυνομικής μυθοπλασίας υπήρξε το σημείο αναφοράς και ο πρώτος μου αισθητικός στόχος».
Ένα αστυνομικό μυθιστόρημα με κοινωνικό χαρακτήρα και ένα μυθιστόρημα κατά συνέπεια που δεν θέτει ως προτεραιότητα τη λύση του μυστηρίου, αλλά την ανάδειξη στοιχείων του οικονομικού, πολιτικού και κοινωνικού σκηνικού που περιβάλλει τους ήρωες, είναι λοιπόν το «Τέλειο παρελθόν», το πρώτο έργο της τετραλογίας «Τέσσερις Εποχές» του Κουβανού συγγραφέα Λεονάρδο Παδούρα που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη και σε μετάφραση του Κώστα Αθανασίου.
Πρωταγωνιστής του συγκεκριμένου έργου είναι ο Μάριο Κόντε, ένας αστυνομικός που δεν αποτελεί το συνηθισμένο πρότυπο ερευνητή που συναντάται συνήθως στην αστυνομική λογοτεχνία. Ο Κόντε είναι ένας μυθοπλαστικός ήρωας που υπηρετεί στην Αστυνομία, προσπαθεί να είναι συνεπής στα καθήκοντά του, αλλά ενδόμυχα επιθυμεί να βρει την ευκαιρία να ακολουθήσει τα νεανικά του όνειρα και να αφοσιωθεί στη συγγραφή.
Ο Παδούρα σκιαγραφεί επομένως έναν ιδιότυπο χαρακτήρα που συνεχίζει να βιώνει έντονα τις αναμνήσεις του παρελθόντος, αγωνίζεται με σθένος ενάντια σε όσα του επιβάλλονται και παλεύει να σπάσει τις αόρατες αλυσίδες που τον περιορίζουν και δεν του επιτρέπουν να ορίσει μόνος και ελεύθερος τον δρόμο του πεπρωμένου του.
Η αφήγηση ξεκινά ένα πρωινό στις αρχές του 1989, όταν ο μεθυσμένος Κόντε ξυπνά από ένα τηλεφώνημα του διοικητή του και λαμβάνει εντολή να εξιχνιάσει την εξαφάνιση του Ραφαέλ Μορίν, διευθυντή μιας κρατικής υπηρεσίας με βαθμό υφυπουργού. Η απρόσμενη αυτή υπόθεση οδηγεί τον Κόντε στην εποχή της εφηβείας του, αφού ο εξαφανισθείς είναι παλιός συμμαθητής του και η σύζυγός του ο ασίγαστος πλατωνικός του έρωτας.
Μέσω της αναζήτησης, ο Παδούρα περιγράφει την οικονομική, πολιτική και κοινωνική κατάσταση της Κούβας και κυρίως τις αντιθέσεις ανάμεσα στους κατέχοντας και μη. Ο πλούτος, η εξουσία, αλλά και η κοινωνική θέση αποτελούν θεμελιώδη κριτήρια για την εξέλιξη του άτομου και ίσως και περισσότερο στην Κούβα που βρίσκεται κατά την εποχή της διήγησης σε μια κατάσταση εντελώς διαφορετική από τις χώρες του Δυτικού κόσμου.
Ο συγγραφέας δεν διστάζει να αναφερθεί στη διαφθορά και τη σήψη που περικλείει τον δημόσιο βίο. Υποκρισία, ψέματα, παραποιημένη αλήθεια και σε αυτό το πλαίσιο «η ευτυχία μπορεί να είναι πολύ ακριβή», σχολιάζει ο Κόντε. Το παρελθόν κατατρύχει το παρόν και η μνήμη που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις επιλέγει να διατηρήσει στην επιφάνεια μόνο τις «καλές αναμνήσεις, αυτές που ο χρόνος διασώζει και προστατεύει έτσι που το παρελθόν να μην είναι ένα φριχτό και απωθητικό φορτίο».
Καθοριστικός κριτής, ο χρόνος – πανδαμάτωρ και αδέκαστος – που απομυθοποιεί, διαλύει τις ψευδαισθήσεις και προσδίδει μια ρεαλιστική διάσταση στα γεγονότα και τις καταστάσεις.
Ο Κόντε, βαθιά ανθρώπινος, υποκύπτει στα συναισθήματά του, αλλά κατορθώνει να διατηρήσει τις ισορροπίες και να επιβληθεί των περιστάσεων και των αρμοδιοτήτων του ρόλου του, έστω κι αν αυτή η υπόθεση γίνεται «ένας μαγνήτης που ανακινά νοσταλγίες μακρινές, μέρες που πολλές φορές είχε θελήσει να ξεχάσει, μελαγχολίες που ήταν πια θαμμένες».
Το «Τέλειο παρελθόν» είναι το πρώτο από μια σειρά δέκα βιβλίων που εμφανίζεται ο Μάριο Κόντε και, όπως επισημαίνει ο μεταφραστής Κώστας Αθανασίου στο προλογικό σημείωμά του, ο ήρωας αλλάζει και ταυτόχρονα αλλάζει και η Κούβα, μια «χώρα που παρηγορείται για τις απογοητεύσεις της, τροφοδοτώντας τη λήθη».
