Σε μια εποχή όπου το νεοσύστατο ελληνικό κράτος αναζητούσε εικόνες για να αφηγηθεί τον εαυτό του, ο Θεόδωρος Βρυζάκης στάθηκε ο καλλιτέχνης που ανέλαβε να μετατρέψει την Ιστορία σε οπτική μνήμη. Γεννημένος το 1814 στη Θήβα, ο ζωγράφος που αργότερα θα συνδεόταν με τη «Σχολή του Μονάχου» μεγάλωσε μέσα στη βία και την αβεβαιότητα της Επανάστασης. Ο πατέρας του απαγχονίστηκε από τους Οθωμανούς το 1821, και ο ίδιος, παιδί ακόμη, βρέθηκε μαζί με τον αδελφό του στο Ορφανοτροφείο της Αίγινας.
Το 1832 ο Βρυζάκης μετέβη στο Μόναχο, για να φοιτήσει στο «Πανελλήνιον» που είχε ιδρύσει ο Λουδοβίκος Α΄ της Βαυαρίας για τα ορφανά της Επανάστασης. Η βαυαρική πρωτεύουσα έγινε το δεύτερο σπίτι του και το εργαστήρι όπου διαμορφώθηκε η καλλιτεχνική του ταυτότητα. Το 1844 έγινε δεκτός στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών, ήρθε σε επαφή με τον γερμανικό ρομαντισμό και μαθήτευσε δίπλα σε ζωγράφους που είχαν ήδη αποτυπώσει τον ελληνικό Αγώνα με τον δικό τους ευρωπαϊκό τρόπο. Η επιρροή τους είναι εμφανής στο έργο του Βρυζάκη: καθαρές συνθέσεις, δραματικός φωτισμός, ηρωικές στάσεις, μια αίσθηση θεατρικότητας που μετατρέπει τα ιστορικά γεγονότα σε σκηνές σχεδόν μυθικές.
Ανάμεσα στο 1848 και το 1851 ταξίδευσε στην Ελλάδα για να μελετήσει από κοντά το τοπίο και τους ανθρώπους που πρωταγωνιστούν στους πίνακές του. Οι παραδοσιακές φορεσιές, οι λεπτομέρειες των όπλων, οι εκφράσεις των μορφών, όλα περνούν από το βλέμμα του με ακρίβεια που δείχνει όχι μόνο καλλιτεχνική επιμέλεια αλλά και βαθιά ανάγκη να αποδώσει την ελληνικότητα με σεβασμό.
Το έργο του Βρυζάκη είναι άρρηκτα δεμένο με την Ελληνική Επανάσταση. Πίνακες όπως «Η Έξοδος του Μεσολογγίου» ή «Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογών τη Σημαία της Επαναστάσεως» δεν είναι απλώς καλλιτεχνικές δημιουργίες, αλλά εικόνες που διαμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες φαντάστηκαν τον Αγώνα. Με την εξιδανικευμένη, συχνά ρομαντική ματιά του, ο Βρυζάκης αποτύπωσε γεγονότα και δημιούργησε σύμβολα. Οι μορφές του ήταν φορείς ενός συλλογικού ηρωισμού, μιας εθνικής αφήγησης που τότε χτιζόταν βήμα-βήμα.
Παρότι η Ελλάδα υπήρξε η ανεξάντλητη πηγή της έμπνευσής του, ο Βρυζάκης έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο Μόναχο, όπου και πέθανε το 1878. Η συμβολή του, ωστόσο, παραμένει καθοριστική, διότι υπήρξε ο πρώτος ζωγράφος που συστηματοποίησε την εικονογράφηση της Επανάστασης και έθεσε τα θεμέλια της νεοελληνικής ιστορικής ζωγραφικής.
